19 - فصل ۳ - علل آگاهی

فصل ۳ . علل آگاهی یک ضرب المثل کهن سومری را این گونه ترجمه کرده اند : « بی درنگ انجام وظیفه کن ، خدایت را خشنود ساز » ( ۳۴۱ ) . اگر لحظهای فراموش کنیم که این کلمات غنی انگلیسی فقط معادل تقریبی واژه سومری ناشناختنی تری است ، ممکن است بگوییم که این تحمیل غریب بر ذهنیت فردی ما سایه می افکند ، هنگامی که می گوییم : « فکر نکن : بگذار میان شنیدن صدای دو ساحتی تو و انجام دادن آنچه به تو می گوید ، وقفه نیفتد » . در یک سازمان پایدار سلسله مراتبی که بداها همیشه اجزاء درست و اساسی آن سلسله مراتب بودند ، مناسک خاص دینی از فرامین الهی درباره زندگی حفاظت می کردند و آنها را استوار می ساختند و گزندی از ناآرامی های عمده اجتماعی به آنها نمی رسید ، این گفته مناسبی بود . ولی هزاره دوم قبل از میلاد قرار نبود این طور ادامه پیدا کند . جنگها ، فجایع و مهاجرت ملتها مضامین اصلی این هزاره شدند . هرج ومرج ، روشنیهای مقدس جهان ناآگاه را تیره کرد . سلسله مراتبها شکست و بین عمل و منشأ الهی اش سایه ای ظاهر شد ، وقفه ای که کفرآمیز بود ، از هم گسستنی ترسناک که خدایان را ناخشنود ساخت و حس انتقامجویی و حسادتشان را برانگیخت . تا این که عاقبت با اختراع یک « فضا » تمثیلی و یک « من » تمثیلی براساس زبان ، جلو دیکتاتوری آنها گرفته شد . ساختارهای دقیق و پیچیده ذهن دو ساحتی باعث آگاهی شده بودند . اینها مضامین بسیار مهم این فصل اند . ***