02 - آگاهی برای مفاهیم لازم نیست

آگاهی برای مفاهیم لازم نیست اعتقاد به این که آگاهی تنها جایگاه شکل گیری مفاهیم است ، یکی دیگر از مسائل عمده مرتبط با آگاهی است . این باور که ما تجارب آگاهانه و انضمامی گوناگونی در اختیار داریم و آنگاه با گردآوری تجارب مشابه ، مفهومی می سازیم ؛ تصوری بسیار کهن است . این عقیده حتی الگوی بسیاری از آزمایش های روان شناسانی بوده است که فکر می کردند در حال مطالعه فرایند شکل گیری مفاهیم اند . ماکس مولر در یکی از مباحث جالب خود در قرن گذشته ، با سؤال چه کسی درخت را دیده است ، به این مسئله اشاره کرده است . هرگز کسی درخت را ندیده است ، بلکه تنها این یا آن درخت صنوبر یا درخت بلوط یا درخت سیب را دیده است ... بنابراین ، درخت یک مفهوم است و هرگز نمی توان آن را دید یا آن را با حواس ادراک کرد . ( ۱۱ ) درختهای انضمامی تنها در خارج و در محیط قرار دارند و تنها در آگاهی است که مفهوم کلی درخت وجود دارد . بدین سان رابطه مفاهیم و آگاهی را می توان مفصلا مورد بحث قرار داد . ولی بگذارید به نشان دادن این که هیچ رابطه ضروری بین آنها نیست ، بسنده کنیم . هنگامی که مولر می گوید هرگز کسی درخت ندیده است ، چیزی را که درباره یک شیء می داند با خود آن شیء اشتباه می گیرد . هر مسافر خسته ای بعد از فرسنگها راه رفتن زیر آفتاب داغ درخت را دیده است . و نیز هر گربه یا سمور یا سنجابی که سگی او را دنبال می کند . زنبور عسل مفهوم گل را در سر دارد . عقاب مفهوم لبه تیز صخره پر شیب را و توکایی که در صدد ساخت آشیانه است ، مفهوم فضای میانی بالاترین شاخه را که برگهای سبز سایبان آن شده اند . مفاهیم صرفا برساخته شباهت ها هستند . مفاهیم بنیادی مقدم بر تجربه اند . این ها رکن اساسی ساختارهای اپتیک هستند که اساسا مجال بروز رفتار را فراهم می آورند . ( ۱۲ ) درحقیقت بهتر بود مولر بگوید هرگز کسی از درخت آگاه نبوده است . زیرا آگاهی ، درحقیقت ، نه تنها منبع مفاهیم نیست ، بلکه معمولاً با آنها سر و کار هم ندارد . هنگامی که آگاهانه به یک درخت فکر می کنیم ، درحقیقت از درخت مشخصی آگاه هستیم ، از درخت صنوبر یا درخت بلوط یا درخت نارون که در کنار خانه ما رشد کرده است و آن را به جای مفهوم درخت به کار می بریم ، درست همان طور که یک واژه را به جای این مفهوم به کار می بریم . درحقیقت ، یکی از عملکردهای عمده زبان این است که واژه را به جای مفهوم به کار می گیرد و این دقیقا همان کاری است که در نوشتن یا سخن گفتن درباره مفاهیم انجام میدهیم . و از آن روی چنین میکنیم که مفاهیم معمولاً در قلمرو آگاهی نیستند .